فكرهاى دنيوى و او را بِالكلّيّة از غير خدا بازداشتن . و افطار در اين روزه حاصل مىشود به فكر كردن در غير خدا و روز آخرت و به فكر در دنيا كردن مگر دنيايى كه از براى دين باشد كه اين توشهء آخرت است و از دنيا نيست . صاحبان معرفت گفته‌اند : هركس همّتش در روز صرف آن شود كه در شب به آن افطار خواهد كرد بر وى يك گناه نوشته خواهد شد ؛ زيرا كه اين از راه عدم اعتماد است به فضل خدا و قلّت يقين است به روزى كه وعده شده . و اين رتبهء پيغمبران « 1 » و صدّيقان و مقرّبان است . ودرمقابل كسى است كه در وقت افطارآن مقدار مىخورد كه شكمش پر مىشود « 2 » . در خبر وارد شده : هيچ ظرفى در نزد خدا دشمن‌تر از شكم پر از حلال نيست « 3 » . و هرگاه روزه‌دار در وقت افطار آنچه در روز نخورده تداركِ آن را در شب بكند چگونه فايدهء روزه - كه شكستن دشمن خدا و شكستن شهوت است - حاصل شود ؟ ! و بسيار باشد كه در الوان طعامها بيفزايد تا حدّى كه عادت شده كه جميع طعامها را از براى ماه رمضان ذخيره مىنمايند « 4 » و طعامهاى لذيذى كه در آن ماه خورده مىشود در چندين ماه ديگر خورده نمىشود . و معلوم است كه مقصود از روزه خالى بودن شكم و شكستن هَوى و هوس است تا نفس قوّتى بر پرهيزكارى به هم رساند . و هرگاه از چاشت تا شب طعامى وارد معده نشود و اشتها زياد گردد و رغبت به طعام قوى شود و بعد از آن طعامهاى لذيذ به آن برسد و سير گردد البتّه لذّت آن زياده خواهد گرديد و قوّت مضاعف خواهد شد و خواهشهايى [ m . b 123 ] كه آرميده بود در اين حالت برانگيخته مىشود .

--> ( 1 ) . پيغمبران / a s پيغمبر . ( 2 ) . a + و . ( 3 ) . المحاسن 2 : 447 ح 339 . الكافي 6 : 270 ح 11 هر دو بدون ياد كرد « حلال » . ( 4 ) . مىنمايند / a s مىنمايد .